पाकिस्तान, टर्की र साउदीबिच ऐतिहासिक रक्षा सम्झौता

काठमाडौं । सुरक्षा सहयोग अभिवृद्धि गर्न पाकिस्तान, साउदी अरब र टर्कीले शुक्रबार एक रक्षा सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन्। यसलाई ‘मक्का संयुक्त रक्षा सम्झौता’ भनिने गरिएको छ। यस सम्झौताअनुसार, ती तीन राष्ट्रमध्ये कुनै एकमाथि हुने आक्रमणलाई ती तीनै राष्ट्रमाथिको आक्रमण मानिनेछ।

सम्झौता अन्तर्गत ती तीन देशले आपसी रक्षा सहयोग अभिवृद्धि गर्नेछन्। संयुक्त सैन्य अभ्यास, सुरक्षासम्बन्धी सूचनाको आदान प्रदान र सुरक्षा समन्वयमा सुधार ल्याउनेतर्फ प्रयासहरू केन्द्रित गरिनेछन्। साथै, ती तीन राष्ट्रबीच रणनीतिक सहयोग पनि सुदृढ पारिनेछ। यस सम्झौताले तीनवटै राष्ट्रका विशिष्ट सैन्य क्षमताहरूलाई एकताबद्ध गर्दछ।

पाकिस्तानसँग युद्धको व्यापक अनुभव भएको सेना, विशाल हतियार भण्डार र आणविक हतियारहरू छन् । आणविक हतियार भएको यो एकमात्र मुस्लिम बहुलता भएको राष्ट्र हो। साउदी अरब महत्त्वपूर्ण आर्थिक शक्तिको धनी छ र यस्तो सैन्य सहकार्यका लागि आवश्यक आर्थिक स्रोत तथा अन्य प्रकारका सहयोग उपलब्ध गराउन सक्षम छ।

टर्की नेटोको एक प्रमुख सदस्य हो, जससँग अत्याधुनिक ड्रोन प्रविधि र सुदृढ रक्षा उद्योग रहेको छ। अन्य राष्ट्रहरूमा अमेरिकी सुरक्षा नीतिका सम्बन्धमा प्रश्नहरू उठिरहेको वर्तमान अवस्थामा नयाँ सैन्य गठबन्धनहरूको आवश्यकता अझ बढेको छ। अल जजिराका अनुसार साउदी अरब र केही हदसम्म टर्कीले लामो समयदेखि अमेरिकालाई एक प्रमुख सुरक्षा साझेदारका रूपमा मान्दै आएका छन्।

तर, राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको नेतृत्वमा अमेरिकी विदेश नीतिलाई लिएर बढ्दो अनिश्चितताका बीच धेरै मुलुकहरूले अन्य विकल्पहरूको खोजी गरिरहेका छन्। ट्रम्प प्रशासनले आफ्ना सहयोगी राष्ट्रहरूले आफ्नो सुरक्षाको जिम्मेवारी अझ बढी आफैँले वहन गर्नुपर्ने कुरा स्पष्ट रूपमा बताएको छ।

मध्य पूर्वमा पनि अमेरिकी विदेश नीतिमा इजरायलले उच्च प्राथमिकता पाउने गरेकोमा चिन्ता व्यक्त गरिदै आइएको छ । फलस्वरूप, साउदी अरब र अन्य राष्ट्रहरूका लागि आफ्नो सुरक्षाका निम्ति नयाँ उपायहरूको खोजी गर्नु आवश्यक मानिएको छ।

यो सम्झौता यस्तो समयमा भएको छ, जब मध्यपूर्वमा इजरायल र इरानबीचको तनाव निरन्तर बढिरहेको छ। पाकिस्तान फेब्रुअरी देखि नै अफगानिस्तानसँगको सीमा झडपमा मुछिएको छ। साथै, मे २०२५ मा पाकिस्तान र भारतबीच केही दिनसम्म गोली हानाहानको घटना पनि भएको थियो।

यसैबीच, साउदी अरबले इरान र उसका सहयोगी समूहहरूबाट बारम्बार आक्रमणको सामना गरिरहेको छ।

टर्कीले पनि लामो समयदेखि आफ्नै सीमाभित्र र बाहिर रहेका कुर्दिश सशस्त्र समूहहरूसँग संघर्ष गर्दै आएको छ। इजरायलसँगको तनाव पनि बढेको छ। यस्तो पृष्ठभूमिमा यी तीन राष्ट्रले आ आफ्ना सैन्य शक्तिलाई एकीकृत गरी सम्भावित खतरा विरुद्ध एक अर्कालाई बलियो बनाउने प्रयास गरेका छन्।