काठमाडौं । विश्वको सबैभन्दा छिटो र सबैभन्दा शक्तिशाली सुपर कम्प्युटरको दौडमा ठूलो उथलपुथल देखिएको छ। चीनले लगभग एक दशकदेखि शीर्ष स्थानमा रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकालाई पनि उछिनेर पहिलो स्थानमा उक्लिएको छ ।
उल्लेखनीय कुरा के छ भने चीनले यो उपलब्धि विदेशी प्रविधिको सहयोगमा होइन्, पूर्ण रूपमा आफ्नै घरेलु प्रविधिको सहयोगमा हासिल गरेको हो। यो उपलब्धिले उन्नत कम्प्युटिङ क्षमताहरू विकास गर्न र सबै मोर्चामा अमेरिकाको प्रभुत्वलाई चुनौती दिन बेइजिङको आफ्नै प्रविधिको द्रुत विकासलाई प्रदर्शन गरेको छ।
यो सुपर कम्प्युटरको नाम ‘लाइनशाइन’ राखिएको छ। समाचार अनुसार जर्मनीको ह्याम्बर्गमा भएको प्रमुख कम्प्युटिङ सम्मेलन आइएस्सीमा सोमबार जारी गरिएको प्रसिद्ध टप ५०० वरीयतामा ‘लाइनशाइन’ लाई विश्वको नम्बर एक सुपर कम्प्युटर घोषित गरिएको थियो, २०१७ पछि यो पहिलो पटक हो कि कुनै चिनियाँ सुपर कम्प्युटरले यो सूचीमा शीर्ष स्थानमा पुगेको।
यो श्रेणीकरण १९९३ देखि वर्षमा दुई पटक जारी गरिन्छ र यसलाई विश्वको कम्प्युटिङ शक्तिको अनौपचारिक स्कोरबोर्ड मानिन्छ।
लाइनशाइनले दक्षिणी चिनियाँ शहर शेन्जेनमा अवस्थित नम्बर एक अमेरिकी सुपर कम्प्युटर एल क्यापिटनलाई उछिनेर यो उपाधी हासिल गरेको हो । यसको निरन्तर गति २.२ एक्साफ्लप्स रेकर्ड गरिएको थियो। एक्साफ्लप्सले कम्प्युटरले एक सेकेन्डमा कति गणनाहरू गर्न सक्छ भनेर मापन गर्दछ। सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा ‘लाइनशाइन’ पूर्ण रूपमा चीनमा डिजाइन गरिएका प्रोसेसरहरू प्रयोग गरेर बनाइएको हो। यसले विश्वका अधिकांश शीर्ष सुपर कम्प्युटरहरूलाई शक्ति दिने अमेरिकी चिप्स प्रयोग गर्दैन।
यो पनि ध्यान दिन लायक छ कि अमेरिका धेरै पछाडि परेको छैन। अमेरिका अझै पनि शीर्ष ५ स्थानहरू मध्ये तीन स्थानमा रहेको छ। क्यालिफोर्नियाको लरेन्स लिभरमोर राष्ट्रिय प्रयोगशालामा राखिएको एल क्यापिटन सुपर कम्प्युटरले दोस्रो स्थान हासिल गरेको छ। अर्कोतर्फ, युरोपबाट जर्मनीको जुपिटर बूस्टर शीर्ष सुपर कम्प्युटरहरूको सूचीमा पाँचौं स्थानमा रहेको छ।
१. लाइनशाइन- राष्ट्रिय सुपर कम्प्युटर केन्द्र, शेन्जेन चीन
२. एल क्यापिटन- लरेन्स लिभरमोर राष्ट्रिय प्रयोगशाला- संयुक्त राज्य अमेरिका
३. फ्रन्टियर- ओक रिज राष्ट्रिय प्रयोगशाला- संयुक्त राज्य अमेरिका
४. अरोराः आर्गोन राष्ट्रिय प्रयोगशाला- संयुक्त राज्य अमेरिका
५. जुपिटर बूस्टरः जुलिच सुपरकम्प्युटिङ केन्द्र- जर्मनी
