टोकियो । भूकम्पले हरेक वर्ष जनधनको ठूलो क्षति पुर्याउँछ। भूकम्पका कारण हजारौं मानिसले ज्यान गुमाएका छन् र ठूला ठूला भवनहरू भत्किएर भग्नावशेषमा परिणत भएका छन्— पहिले टर्कीमा र अहिले भेनेजुएलामा।
भूकम्पको समयमा हुने क्षतिको मुख्य कारण भवनहरू भत्किनु हो। जापानजस्ता देशहरूमा, जहाँ भूकम्प बारम्बार गइरहन्छ, यस्तो विनाश रोक्नका लागि नयाँ प्रकारका घरहरू निर्माण गरिँदैछन्।
एउटा जापानी कम्पनीले भूकम्प आउने बित्तिकै हावामा माथि उठ्ने घरहरू निर्माण गरिरहेको छ। यसले भूकम्पको धक्काका बेला घर भत्किने जोखिम कम गर्छ। आउनुहोस्, यो प्रविधि के हो र यसले कसरी काम गर्छ भन्नेबारे जानौँ।
एयर डान्सिन सिस्टम्स इंक नामक कम्पनीले भूकम्पको समयमा घरलाई हावामा माथि उठाउन सक्ने एउटा नयाँ प्रविधि विकास गरेको छ। यो सुन्दा कुनै विज्ञान कथामा आधारित चलचित्रको दृश्यजस्तो लागे पनि वास्तवमा यस्तो भइरहेको छ। यस प्रविधिमा घरलाई हावा भरिने विशेष कक्ष (एयर च्याम्बर) प्रणालीको माथि निर्माण गरिन्छ।
प्रणालीमा जडान गरिएका भूकम्प मापन गर्ने सेन्सरहरूले हलचल महसुस गर्ने बित्तिकै उक्त कक्षमा उच्च चापको हावा भरिन्छ, जसले घरलाई करिब ३ सेन्टिमिटर माथि उचाल्छ र भूकम्पको कम्पनबाट हुने असरलाई निष्प्रभावी बनाउँछ। भूकम्पको धक्का कम हुनासाथ यो प्रणालीले घरलाई पुनः यसको पूर्ववत् अवस्थामा फर्काउँछ। यो प्रविधि अहिले प्रयोगमा आइसकेको छ।
‘एयर डान्शिन’ भनिने यो प्रणाली कागजमा सीमित एउटा अवधारणा मात्र होइन, हाल जापानका करिब ९० वटा घर तथा भवनहरूमा यसको प्रयोग भइरहेको छ। भूकम्पका तरङ्गहरू महसुस गरेको एक सेकेन्ड भन्दा कम समयमै यो प्रणाली सक्रिय हुन्छ। आपतकालीन ब्याट्री प्याकहरू जडान गरिएकाले विद्युत् आपूर्ति बन्द भएको अवस्थामा पनि यो सञ्चालनमा रहन्छ।
यसका लागि तपाईले ठूलो रकम खर्च गर्नु पर्दैन। कम्पनीले आवासीय घरहरूका साथै ठूला प्रयोगशाला र कारखानाहरूका लागि पनि यस प्रणालीका विभिन्न संस्करणहरू विकास गरेको छ।
‘एयर डान्सिन’ हाल यस प्रणालीमा सुधार ल्याउने काम गरिरहेको छ, यसको डिजाइनलाई परिष्कृत गरिँदै छ र यसलाई विश्व बजारमा लैजाने तयारी भइरहेको छ। परीक्षणका क्रममा राम्रो नतिजा देखिए पनि यस प्रणालीका केही सीमितताहरू पनि उजागर भएका छन्। यसले सामान्य कम्पनहरू थेग्न सके पनि ठूला भूकम्प वा विभिन्न दिशाहरूबाट आउने भूकम्पीय तरंगहरूको सामना गर्न भने यो त्यति प्रभावकारी छैन।
