अमेरिकी डिभी चिट्ठा :  देश छाड्न चाहने नागरिकहरुको लाईनले देशको जरजर अवस्था उजागर

काठमाडौं ।  पढाइ होस वा कामको सिलसिलामा हरेक दिन देश छाड्न तम्तयार रहेका नागरिकको संख्याले देशमा विकासको आँधीहुरी ल्याए भन्ने नेताहरुलाई गिज्याइरहेको छ । राजनीतिक परिवर्तन पछि देशमा शान्ति र अमचयनको अपेक्षा सहित अब त देशभित्र बस्न गरिखाने वातावरण बन्लाकि भनेर आश गरेका जनताहरु आज कामको खोजिमा विदेशिन बाध्य बनेका छन् । विदेश जान चाहने नागरिकहरु हरेक दिन राहादानी विभाग धाउने गरेका छन् ।

हामी चर्को राष्ट्रियताका कुरा गर्छौं । देशभक्तिका कुरा गरेर थाक्दैनौं । सम्बृद्ध नेपालको नारा लगाएर थाक्दैनौं तर नेपालीहरुको विदेश मोहले देशभित्रको अवस्था उदांगो बनाएको छ । आज नागरिकहरु नागरिकता त्यागेर अरुको देशमा पलायन हुन तम्तयार भएर बसेका छन् । राजनीतिक अस्थिरताका कारण अर्थतन्त्रको स्वरूप बदलिन सकेको छैन ।

कुनै पनि सरकारले युवावर्गलाई गरिखाने अवसर दिन सकेको छैन् । आज उच्च शिक्षा अध्यन गर्ने वाहाना होस वा कामको सिलसिलामा विदेश पलायन हुने क्रम दिन दुई गुना, रात चौगुनाको हिसावले बढ्दै गइरहेको छ । यस मामिलामा सरकारको दोहोरो नीति लिएको देखिन्छ ।

एकातिर बिदेसिएका युवालाई फर्काउने भनिरहेको हुन्छ भने अर्को तर्फ विभिन्न देशसँग श्रम सम्झौता गर्दै युवावर्गलाई विदेश पठाउने नीति अपनाएको छ । विडम्बना नै भन्नु पर्छ हाम्रो देशमा सिप विनाको शैक्षिक बेरोजगारको संख्या ठूलो छ ।

शिक्षित हुनु राम्रो कुरा हो तर काम नै नपाउने डिग्री गरेको सर्टिफिकेट बोक्नुको पिडा बेरोजगार युवालाई मात्र थाहा हुन्छ । हुन त नेताहरु आफुले देश विकास गरेको ठूला ठूला कुरा गरिरहेका हुन्छन् तर आज जसरी देशभित्र अवसर नदेखेर नागरिकहरु विदेशिँदै छन्, यसले विकासको क्रान्ति गरे भन्ने नेताहरुलाई नै गिज्याइरहेको छ ।

कुनै पनि वहानामा नागरिकहरुले देश छोडन र नागरिकता त्याग्न तयार हुनु राज्यका लागि राम्रो संकेत होइन । नेपाल जस्तो सानो अर्थतन्त्र र विकाशका लागि ठूलो सम्भावना भएको देशमा जे पनि गर्न सकिन्छ । नेपालको विकाश गर्ने नेतृत्व मुलुकले पाउने हो भने दश वर्षमै कायापलट हुन सक्छ । तर, दुर्भाग्यको कुरा त्यस्तो सरकार र नेतृत्वकर्ता जनताले पाउन सकेका छैनन् ।

राज्यसँग विकाश गर्ने स्पष्ट मार्गचित्र समेत छैन । गरिवी, अभाव, बेरोजगार, लगायतका समस्याहरूले मुलुक ग्रस्त छ । विधिको शासन हराएको छ । भ्रष्टाचार, अत्याचार, नाताबाद, कृपाबाद र आफन्तवादले जरा गाडेको छ । त्यसैले त युवावर्ग देश भित्र बस्न नसक्ने अवस्थामा पुगेको छ ।

सपनाको मुलुक अमेरिका पुग्ने रहर कसलाई नहोला ? ‘हाइफाइ लाइफस्टाइल’, उच्चस्तरीय प्रविधि, गगनचुम्बी भवन, सफा सुग्घर सडक, व्यस्त र रमाइलो दैनिकी अमेरिकाको पहिचान हो, तर न्यून स्तर भएका नेपालीहरूका निम्ति अमेरिका पुग्न त्यति सहज छैन ।

अमेरिकी इलेक्ट्रोनिक ड्राइभर्सिटी भिसा ‘इडिभी’मा आवेदन दिएपछि सार्वजनिक भएको नतिजाले भने न्यून स्तरका नेपालीहरूलाई पनि अमेरिका पुर्‍याइदिएको छ । यद्यपि, चिट्ठा परेर भाग्य चम्किएका नेपालीहरूले अमेरिका पुग्न झन्झट पनि उत्तिकै बेहोर्नुपर्छ ।

यसरी चिट्ठा परेर पनि प्रक्रिया नबुझ्दा अलमलमा पर्ने नेपालीहरूको संख्या धेरै छ, तर अमेरिका पुगेर रमाउनेहरूले त्यस्ता झन्झट बिर्सिसकेका हुन्छन् । जब डिभी भिसा नेपालीको हातमा पर्छ र अमेरिका उड्छन् त्यसपछि उनीहरूमा नेपालमा फर्केर आउने लालच हटिसक्छ ।

डिभी परेर अन्य तवरले अमेरिका पुगेका नेपालीहरू हत्तपत्त नेपाल फर्कन चाहँदैनन्, किनभने अमेरिकी सरकारले क्षमता र योग्यताका आधारमा रोजगारीका लागि पहल गर्छ र व्यवसायमा प्रोत्साहित गर्छ । त्यसबाहेक ग्रिनकार्ड पाइसकेपछि नागरिकता लिन अरू पाँच वर्ष पर्खनुपर्छ ।

अमेरिका पुगेपछि गर्नैपर्ने काम
डिभी परेर वा अन्य तरिकाले अमेरिका पुगेपछि अमेरिकाको कानुनको अध्ययनलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ । सोसल सेक्युरेटीका लागि आवेदन दिने साथै परिचय पत्र बनाउने काम दोस्रो प्राथमिकतामा हुनुपर्छ ।

अमेरिकामा निजी गाडी अनिवार्य हुने भएकाले गाडी चलाउन सिक्नु र अनुमतिपत्र लिनु अनिवार्य छ । मेडिकल इन्स्युरेन्स अमेरिकामा अनिवार्यजस्तै छ ।

सुरुमा अमेरिका प्रवेशपछि अध्ययन तथा बसोबास नजिकै रोजगारी खोज्नुपर्छ, तर अरूको प्रगति देखेर हीनताबोध गर्नु हुँदैन । मेहनतका साथ अवसरको सदुपयोग गरेपछि आफूले पनि प्रशस्त प्रगति गर्ने सम्भावना रहन्छ । यहाँ वार्षिक आयकरचाहिं तिर्नुपर्छ ।

अमेरिकी जीवनशैली अनुसार चल्न केही समय लाग्ने भएकाले अताल्लिनु हुँदैन । अमेरिका पुगेपछि बैंक खाता खेल्ने, क्रेडिट कार्ड लिने तथा ग्रिनकार्ड बनाउने काम अनिवार्य रूपमा गर्नैपर्ने काम हुन् ।

नेपालको शैक्षिक योग्यताको खासै महत्व हुँदैन
जुनसुकै माध्यमबाट अमेरिका गएपनि कुन सहरमा र कति समय काम गर्ने भन्ने विषयले मानिसको आय निर्धारण गर्छ । हप्ताको ४० घन्टा कामको निर्धारित समय हो । सरदर १० डलरसम्म प्रतिघण्टा कमाउन सकिन्छ ।

त्यहाँको सरकारले सबैलाई समान व्यवहार गर्छ तर सरकारी सेवा–सुविधा कति लिन सक्ने हो, त्यो आफ्नै क्षमतामा भर पर्छ । नेपालीहरूले रोजगारी पाउन सक्ने क्षेत्र डिपार्टमेन्टल स्टोर, स–साना किराना पसल, रेस्टुराँ, कफी सप, ग्याँस स्टेसन आदि हुन् ।

सुत्ने र रमाउने समय थोरै
डिभी परेर अमेरिका आउँदा सबैथोक मिल्छ भनेर नसोच्नुहोला । त्यहाँ त आफ्नो क्षमता र सीपले काम गर्ने हो । सरकारले सबैथोक दिन्छ भन्ने भ्रममा पर्नु पनि बेकार छ । आफ्ना लागि काम आफैंले खोज्नुपर्छ ।

सरकार र सहयोगी मनहरूले केही आइडिया चाहिं दिन सक्छन् । त्यहाँ आइसकेपछि सुरुका केही महिना अत्यन्तै दुख हुन्छ । काम नगरी केही हुँदैन । सुत्ने र रमाउने समय थोरै हुन्छ ।