काठमाडौं । प्रत्येक वर्ष सौर मासअनुसार माघ महिनाको पहिलो दिन मनाइने माघे संक्रान्ति पर्व आज स्नान, जप, तप, ध्यान साधना र दान गरेर देशभर श्रद्धा र उल्लासका साथ मनाइँदै छ।

सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गर्ने भएकाले माघ १ गतेलाई मकर संक्रान्ति पनि भनिन्छ। माघे संक्रान्ति (माघी) पर्वको अवसरमा सरकारले आज देशभर सार्वजनिक विदा दिएको छ। माघ १ गतेदेखि उत्तरायण सुरु हुने भएकाले दिन लामो र रात छोटा हुँदै जान्छन्। उत्तरायणको पहिलो दिन गरिने स्नान, जप, तप, ध्यान साधना र दानलाई अत्यन्त पुण्यदायक मानिने धार्मिक विश्वास छ।

यस अवसरमा देवघाट, त्रिशूली, कालीगण्डकी, वाग्मती, इन्द्रावती, त्रिवेणी, रिडीलगायतका तीर्थस्थलहरूमा माघ स्नान गर्न भक्तजनको ठूलो भीड लागेको छ। ती स्थानहरूमा विशेष मेला पनि आयोजना गरिन्छ। तराई क्षेत्रमा माघ १ गतेलाई ‘नहान’ अर्थात् नुहाउने पर्वका रूपमा मनाइन्छ।

धार्मिक विश्वासअनुसार बिहानै तीर्थस्थलमा स्नान गरी तिल दान गर्दा सुन दान गरेसरहको पुण्य प्राप्त हुने मान्यता छ। धर्मसिन्धु ग्रन्थमा माघे संक्रान्तिको दिन घ्यू, चाकु, तिलका परिकार र खिचडी नखाने, दान नगर्ने, जलाशयमा स्नान नगर्ने तथा ध्यान नगर्ने व्यक्ति जीवनभर रोगी हुने उल्लेख गरिएको छ।

यसैले माघे संक्रान्तिमा घ्यू, चाकु, तिलका लड्डु, खिचडी, सखरखण्ड, तरुललगायतका परिकार खाने चलन रहेको छ। चिसो मौसममा शरीरलाई न्यानो राख्न यस्ता ताता परिकार खाने गरिएको विश्वास छ।

आजको दिन तिलको तेलले मालिस गर्दा शरीरका दूषित पदार्थ बाहिर निस्कने र नाडी, स्नायुमण्डल तथा हड्डीलाई सुदृढ र स्वस्थ राख्न मद्दत पुग्ने आयुर्वेद शास्त्रीय मान्यता पनि रहेको छ।