बीबीसी । रियादमा महान् खेलाडी लिओनेल मेस्सी र क्रिस्टियानो रोनाल्डो पुनः एक पटक मैदानमा एकअर्काविरुद्ध ओर्लिएका कारण प्रख्यात फ्रान्सेली क्लब पीएसजी र साउदी अल(स्टार इलेभनबीच बिहीवार राति सम्पन्न फुटबल खेलको व्यापक चर्चा भयो ।
तर सो मैत्रीपूर्ण खेल खेलकुदमा खाडीराष्ट्रहरूको बढ्दो प्रभावको अर्को एउटा नमुना हो । सन् २०११ यता पीएसजीमा कतारी राजपरिवारसँग सम्बन्ध भएका लगानीकर्ताहरूको स्वामित्व छ । उक्त क्लब मेस्सी, एम्बाप्पे र नेइमारजस्ता प्रख्यात खेलाडीहरूलाई आबद्ध गर्न सफल भएको छ ।
साउदी क्लब अल-नासरसँग अनुबन्धित रोनाल्डो साउदी अल(स्टार इलेभनका तर्फबाट मैदानमा ओर्लिएका हुन् । उक्त खेलमा पीएसजीले साउदी क्लबलाई ५-४ ले हरायो । खेलमा मेस्सी, रोनाल्डो र एम्बाप्पले गोल गरे ।
खाडीराष्ट्रको क्लबमा अनुबन्धित भएबापत रोनाल्डोले साढे दुई वर्षको अवधिमा २० करोड डलरभन्दा बढी रकम प्राप्त गर्ने विवरणहरू सार्वजनिक भएका छन् । एक प्रशंसकले त मैत्रीपूर्ण खेलको टिकटका लागि लिलामीमार्फत् २६ लाख डलर तिरे ।
त्यसले खर्च गर्न सक्ने क्षमता देखाउँदै विश्व फुटबलमा युरोप र ल्याटिन अमेरिकाको प्रभाव मध्यपूर्वतिर सर्दै गएको सङ्केत गर्छ । विगतमा विदेशमा घरजग्गा कारोबार र परम्परागत व्यवसायहरूका लागि परिचित साउदी अरब, संयुक्त अरब इमिरेट्स र कतारजस्ता क्षेत्रीय शक्तिराष्ट्रहरूले खेलकुद उद्योगमा ध्यान बढाउन थालेका छन् ।
त्यसलाई विशेषज्ञहरूले आर्थिक विविधीकरणका लागि कूटनीतिक प्रयासको “सफ्टपावर” का रूपमा हेरेका छन् ।
युरोपेली फुटबल
खाडीराष्ट्रहरूले प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा नियन्त्रण गर्न सक्ने क्लब पीएसजी मात्र होइन । खाडीराष्ट्रका लगानीकर्ताले स्वामित्व लिएको पहिलो प्रख्यात टोली म्यान्चेस्टर सिटी पनि हो ।
सन् २००८ मा इङ्ग्लिश प्रिमीअर लीग खेल्ने उक्त क्लबको अर्बपति शेख मन्सुर बिन जायद अल नाह्यानले स्वामित्व लिए जो यूएईको राजपरिवारका सदस्य हुन् । पछिल्ला वर्षहरूमा खाडीराष्ट्रका धनाढ्यहरूले फुटबल क्लब किन्ने क्रम बढेको पाइन्छ । साउदी अरबको इन्भेस्टमेन्ट फन्डले न्यूकाशल यूनाइटेड क्लबको निकै विवादास्पद कारोबारमार्फत् स्वामित्व लिएको थियो ।
उक्त विषयका कारण यूकेमा ठूलो विवाद भएको थियो । त्यो मूलभूत रूपमा पत्रकार जमाल खशोग्जीको हत्यामा केन्द्रित थियो । साउदी राजकुमार मोहम्मद बिन सलमानका आलोचक खशोग्जीको सन् २०१८ को अक्टोबर महिनामा इस्तान्बुलस्थित साउदी वाणिज्य दूतावास जाँदा हत्या गरिएको थियो ।
उनको हत्या गर्न साउदी राजकुमारले निर्देशन दिएको पश्चिमा गुप्तचर निकायहरूको विश्वास छ । तर सलमानले भने त्यो आरोपको प्रतिवादन गर्दै आएका छन् । साउदी राज्यले क्लबलाई नियन्त्रण गर्दैन भन्ने “कानुनी रूपमा बाध्यकारी आश्वासन” दिइएपछि मात्रै स्वामित्व लिने प्रक्रिया अगाडि बढाउन अनुमति दिइएको थियो ।
प्रख्यात टोलीको स्वामित्व लिनेबाहेक खाडीराष्ट्रहरूले प्रमुख खेलकुद प्रतियोगिताको आयोजनाका साथै प्रायोजकका रूपमा ठूला सम्झौताहरूमा हस्ताक्षर गरेका छन् ।
साउदी अरबले रियादमा खेलिएका इटाली र स्पेनका सुपर कपजस्ता युरोपेली फुटबल खेलहरूको विशेष संस्करणको प्रवर्धन गर्न लगानी गरेको छ । यूएईको राष्ट्रिय ध्वजावाहक इमिरेट्सले रेआल मड्रिड र एसी मिलानसँग अर्बौँ डलरको प्रायोजन सम्झौताहरू गरेको छ ।
ठूला खेलकुद प्रतियोगिता
हालसम्म खाडीराष्ट्रहरूले आयोजना गरेको सबैभन्दा ठूलो खेलकुद प्रतियोगिता सन् २०२२ को फिफा विश्वकप हो । पुरुष फुटबल विश्वकप कतारले आयोजना गरेको थियो । त्यस्तै साउदी अरब, यूएई, कतार र बहराइनले सन् २०२३ मा एफवन ग्र्यान्ड प्रिक्स आयोजना गर्न लागेका छन् ।
कतारले पौडी, एथ्लेटिक्स र जिम्न्यास्टिकको विश्व च्याम्पिअन्शिप आयोजना गरिसकेको छ । साउदी अरबले पनि प्रख्यात बक्सिङ प्रतियोगिताका साथै डब्ल्यूडब्ल्यूई रेस्लिङ प्रतियोगिता आयोजना गरिसकेको छ । मनोरञ्जनको खेल रेस्लिङको ब्र्यान्ड साउदी लगानीकर्तालाई बेचिन सक्ने हल्ला पनि व्यापक रूपमा फैलिएको छ ।
खाडीराष्ट्रमा सर्दै
कतारले सफलतापूर्वक विश्वकप फुटबल आयोजना गरेकाले खाडीराष्ट्रहरूमा ठूलाठूला खेलकुद प्रतियोगिताहरू हुने सम्भावना बढाएको छ ।
साउदी अरबले इजिप्ट र ग्रीससँगै सन् २०३० को विश्वकपका लागि सामूहिक रूपमा दाबी गर्ने विचार गरिरहेको बताइएको छ भने कतारको राजधानी दोहाले सन् २०३६ को ग्रीष्मकालीन ओलिम्पिक्स र पारालिम्पिक्सको दाबी गर्ने निर्णय गरेको खेलकुदविज्ञहरूको विश्वास छ ।
दोहा दुई पटक उक्त प्रतियोगिता आयोजना गर्ने दौडमा भए पनि गत वर्ष सम्पन्न भएको विश्वकपमा उत्कृष्ट पूर्वाधार र यातायात व्यवस्थाले उसको दाबीलाई थप बलियो बनाउनेछ । त्यस्तै शीतकालीन ओलिम्पिक्सको आयोजना गर्ने होडमा पनि खाडीराष्ट्रहरू छन् ।
गत अक्टोबरमा साउदी अरबले निओममा हुन लागेको शीतकालीन एशियाली खेलकुद २०२९ को आयोजना गर्ने अधिकार प्राप्त गरेको थियो । मरुभूमिको बीचमा अवस्थित यो नयाँ सहरमा ५०० अर्ब डलर खर्च गरिनेछ । त्यहाँ एउटा स्कीइङ रिसोर्ट पनि बन्नेछन् । सन् २०२६ सम्ममा त्यसको निर्माण सकिने अपेक्षा गरिएको छ ।
साउदी अरब, यूएई, कतार र बहराइनसँग ठूलाठूला तेल र ग्यास उद्योगहरू छन् । तिनले ती देशलाई विश्वव्यापी खेल निकायहरूमा प्रतिस्पर्धा गर्न आर्थिक शक्ति प्रदान गर्छ । तर त्यसको आलोचना पनि भएको छ ।
सन् २०२२ को विश्वकप आयोजना गर्ने दौडका क्रममा रहेको कतारको कमजोर मानवाधिकार रेकर्डका कारण आलोचना भएको थियो । विशेषतः कामदार र तेस्रोलिङ्गीलाई कतारमा गरिने व्यवहारका कारण उसमाथि प्रश्न गरिएको थियो ।
आलोचनाको शृङ्खला जारी रहँदा समेत विश्व खेलकुदमा खाडीराष्ट्रहरूको भूमिका झन् व्यापक हुँदै जाने देखिन्छ
